Onder de gemeente Heenvliet valt in 1940-1945 het dorp Nieuwesluis.
Stolpersteine / Struikelstenen
Stolpersteine, ook bekend als struikelstenen, is een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De stenen zijn van beton met op de kop een messing plaatje, waarin de naam, geboortedatum, deportatiedatum, plaats en datum van het overlijden zijn gestanst. De Stolpersteine herinneren ons aan de Joden, Sinti en Roma, politieke gevangenen, dienstweigeraars, homoseksuelen, Jehova's getuigen en gehandicapten, die door de nazi's verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn. De gedenktekens worden in het trottoir voor de vroegere woonhuizen van mensen geplaatst. Het is een over geheel Europa verspreid monument voor de slachtoffers van het nationaalsocialisme.
Uit Heenvliet zijn 3 joodse inwoners weggevoerd.
Eigendom: 1,2) Bevrijdingsfestival Brielle
Eigendom: 1) Mevr. R. de Leeuw van Weenen
Trouwfoto van Salomon van Blankenstein en Elizabeth den Hartog
Geboren: 12 februari 1886 te IJsselmonde, Vermoord: 5 november 1942, Auschwitz, Beroep: veehandelaar.
Geboren: 22 april 1887 te Hendrik-Ido-Ambacht, Vermoord: 5 november 1942, Auschwitz.
De familie van Blankenstein verhuisde in 1913 naar Heenvliet. Zij gingen wonen op de Wieldijk nr 118. Deze woning is gesloopt.
Hun stolpersteine liggen voor de deur bij nummer 1-2 in de van Blankensteinstraat. Dit is een zijstraat van de Kerkweg. Hier heeft een Synagoge gestaan die gebouwd is in 1807. De joodse gemeente van Heenvliet is in 1947 officieel bij die van Rotterdam gevoegd. De synagoge en de aangebouwde onderwijzerswoning zijn in 1948 verkocht en gesloopt na de watersnoodramp in 1953
Tussen de fundamenten van de huidige huis met nr 2, bevinden zich nog de resten van de mikwe.
Eigendom; 1,2,3) Dhr. K. van de Leek
Mikwe betekent letterlijk 'levendig water' en is een belangrijk reinigingsritueel in het jodendom. Het doel is hierbij niet de hygiëne, maar de spirituele reinheid. Ook wordt er het speciaal voor dit ritueel gebouwde bad mee aangeduid. dit bad moet voldoen aan een aantal bijbelse en rabbijnse voorschriften. Genoemd binnen de 613 mitswot, de bijbelse ge- en verboden die de leidraad vormen van het joodse leven. De mikwe is de drempel tussen het heilige en onheilige.
Onderdompeling in een mikwe betekent een status verandering, een verheffing van de status. Bestek dat ondergedompeld wordt kan gebruikt worden voor de heilige handeling van het eten. Een Joodse vrouw kan na onderdompeling intiem worden met haar man. Mannen en vrouwen kunnen het huis van God (de Tempel) binnengaan. Ook in geval van bekering wordt de overgang van niet- jood naar jood gemarkeerd door onderdompeling in het rituele bad.
De mikwe wordt tijdens de dodenherdenking op 4 mei door de huidige bewoner opengesteld.
Eigendom: 1) Dhr. K. van de Leek
Tevens zijn er tijdens het graven voor een aanbouw delen van een mondharmonica en scherven gevonden.
Eigendom: 1) Dhr. K. van de Leek
Geboren: 4 april 1881 te Rotterdam, Vermoord: 25 januari 1943, Auschwitz.
Rachel Marianne Goudsmit wordt vermeld op een lijst van gedeporteerde patiënten uit Joodse psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch.
Bron: apeldoornsebosch.nl
Het Apeldoornsche Bosch wordt in 1909 opgericht door de 'Vereenigng Centraal Israëlitisch Krankzinnigengesticht in Nederland'. De Joods-psychiatrische instelling groeit snel uit tot een bijzonder en levendige gemeenschap. Er is ruimte voor ontspanning, sport, spel, arbeidstherapie en er zijn muziek en filmvoorstellingen. De oorlog gaat de eerste twee jaar aan de bewoners voorbij. In de loop van de Tweede Wereldoorlog werden er steeds meer patiënten opgenomen. Dit had alles te maken met het feit dat de bezetter het Joodse patiënten verbood om in niet-Joodse instellingen te verblijven. Lang dacht men dat de bezetter de patiënten in Apeldoorn ongemoeid zou laten en dus niet zou deporteren naar Westerbork. De hoop bleek echter tevergeefs.
In de nacht van donderdag 21 op vrijdag 22 januari 1943 werd de psychiatrische inrichting door de SS en de Ordnungspolizei omsingeld. Leden van de Ordedienst van Kamp Westerbork trokken de ongeveer 1300 patiënten en personeelsleden naar buiten en smeten hen hardhandig in de goederenwagons die klaar stonden op station Apeldoorn. Na vertrek reed de trein direct door naar Auschwitz.
Op zondag 24 januari 1943 kwam de trein aan. Enkele patiënten waren onderweg al overleden. Sommige van de levenden renden in paniek weg van het perron, maar werden neergeschoten. De overgeblevenen werden door een Joodse werkploeg in vrachtwagens geladen en direct naar een van de grote langgerekte kuilen gereden. Hierin werden de lichamen van vergasten verbrand. De pas aangekomenen werden levend in het vuur gesmeten.
In Heenvliet bevind zich één begraafplaats met een militair slachtoffer.
De Algemene begraafplaats aan de Welleweg.
Eigendom: 1) Bevrijdingsfestival Brielle
Op deze begraafplaats bevind zich het graf van Kommer Leendert de Gruijter.
Na WW2
Geboren: 07 januari 1925 Omgekomen: 20 mei 1945, Heenvliet.
Eigendom: 1) Bevrijdingsfestival Brielle
Kommer Leendert de Gruijter, geboren te Nieuwesluis gaat na de capitulatie bij de BS en wordt belast met het toezicht van het laden van Duitse munitie in schepen. De Duitse munitie die op Voorne-Putten lag werd naar het Voornse kanaal gebracht om daarvandaan per schip afgevoerd te worden. Langs de westkant van het kanaal lag over een lengte van vele kilometers vanaf het voormalige Nieuwesluis tot ongeveer de IJzeren brug in Hellevoetsluis allerlei soorten munitie open en bloot. De munitie werd in boten geladen door mensen die lid waren geweest van de NSB. Ze stonden onder toezicht van Engelse militairen en leden van de BS. Het te laden schip lag halverwege Nieuwensluis en de trambrug (nabij Heenvliet). Waarschijnlijk is er een op scherp staande projectiel tijdens het laden rond 16:30 ontploft wat een kettingreactie veroorzaakte waardoor de rest van de munitie tot ontploffing kwam. Vier Engelsen, een Canadese sergeant, BS’er Kommer Leendert de Gruijter (uit Nieuwensluis) en een NSB’er uit Geervliet komen om het leven. De omgekomen militairen werden opgebaard in de bakkerij van v/d Kooy in Nieuwensluis. Door de inundatie konden de lichamen niet begraven worden in Heenvliet en zijn met groot militair eerbetoon in Zwartewaal begraven. Kommer Leendert de Gruijter is eerst in Abbenbroek begraven en later herbegraven in Heenvliet.
Kommer Leendert de Gruijter was lid van de voetbalvereniging P.F.C. en wordt genoemd op het monument bij de voetbalvereniging GHVV.
Op het terrein van de voetbalvereniging staat een monument voor drie omgekomen bewoners.
Eigendom: 1,2) Bevrijdingsfestival Brielle
Het oorlogsmonument voor de drie slachtoffers van de voetbalclub werd op 27 augustus 1946 opgericht. Na een grote brand in 1972, waarbij de kantine verloren ging. Het monument is niet meeverhuisd naar de nieuwe locatie. Waarschijnlijk heeft het opgeslagen gelegen op het gemeenteterrein en is daarna spoorloos verdwenen. Op 4 mei 2023 is het nieuwe monument, een kopie van het verdwenen monument, onthuld. Genoemd worden: Volbrecht van den Berg, omgekomen in Duitsland, Pieter Bijl, overleden na terugkomst in Nederland en Kommer Leendert de Gruijter, omgekomen bij de explosie van de munitie ruiming.
B
Geboren: 28 maart 1923 Omgekomen: 11 februari 1943, Stahnsdorf.
Volbrecht van den Berg is chauffeur bij de Verenigde Zuivelfabriek in Rotterdam. Op 23 januari 1943 wordt hij door de Arbeitseinsatz naar Berlijn gestuurd. Daar wordt hij te werk gesteld bij de NSKK. Het NSKK (Nationalsozialistisch Kraftfahrkorps) was een paramilitair onderdeel van de NSDAP. Tijdens de tweede wereldoorlog werd het NSKK een hulporganisatie en bevoorradingseenheid voor de Duitse oorlogsvoering. Hij overlijd vermoedelijk aan difterie en wordt op 28 februari begraven op de Südwest Kirchhof, Friedhof des Berliner Stádsynodalverbandes.
Volbrecht van den Berg was lid van de voetbalvereniging P.F.C. en wordt genoemd op het monument bij de voetbalvereniging GHVV.
Geboren: 18 november 1925 Overleden: 13 juni 1944, Heenvliet.
Pieter Bijl is lid van de voetbalvereniging P.F.C in Heenvliet. Hij moet voor de arbeitseinsatz naar Duitsland. Na zijn terugkomst in Heenvliet overlijd hij.
Pieter Bijl wordt genoemd op het monument bij de voetbalvereniging GHVV.
In Heenvliet geboren personen (verhuisd) die niet meer thuisgekomen zijn ten gevolge van oorlogshandelingen.
A
Aart AndewegGeboren: 19 mei 1889 Woonplaats: Vlaardingen Zeemansgraf: 05 januari 1941, Atlantische oceaan.
Bron: 1) marhisdata / 2) googlemaps
Op 12 februari 1940 vertrekt Aart Andeweg aan boord van het SS Soemba van Phs van Ommeren. Op 1 januari 1941 is hij aangemonsterd als olieman op de Soemba van de Stoomvaart Maatschappij Nederland. De Soemba is uit Halifax in het konvooi HX 100 met 39 koopvaardijschepen en 9 escortschepen onderweg met een lading staal naar Engeland. Gedurende de reis begint de lading te schuiven en de Soemba kapseized zuid oost van New Foundland. 24 drenkelingen worden opgepikt door het Zweedse schip Rydboholm en 36 bemanningsleden verdrinken.
B
Joseph BlanesGeboren: 18 juni 1902 Woonplaats: Amsterdam Vermoord: 04 juni 1943, Sobibor.
Bron: 1) arolsen archief
Joseph Blanes woonde met zijn vrouw en kind op de Zwanenburgerwal 47 II. Van beroep was hij portier. Op 31 augustus 1942 wordt hij aangesteld als employé bij de Joodse Raad. Daardoor werd hij vrijgesteld van transport. Op 26 mei 1943 wordt hij toch naar kamp Westerbork gebracht en vastgezet in barak 55. Op 1 juni wort hij op transport gezet naar Sobibor. Daar is hij één van de 3006 personen die direct na aankomst naar de gaskamer worden afgevoerd.
Izaäk BreemanGeboren: 22 december 1904 Woonplaats: Rotterdam Zeemansgraf: 06 juni 1941, Atlantische oceaan.
Bron: 1) oorlogsgravenstichting / 2) marhisdata / 3) googlemaps
Hij trouwt op 2 september 1932 in Rotterdam met Aaltje Offermans. Izaäk Breeman vertrekt in augustus 1939 naar zee. Hij vaart als kok aan boord van het ss Yselhaven van de firma v. Uden. Op 29 mei 1941 vertrekt het schip met 34 opvarende in ballast in konvooi vanuit Liverpool richting Canada. Op 2 juni wordt het konvooi verlaten en vaart ze alleen verder. Op 6 juni ziet de kapitein een inkomende bellenbaan afkomstig van de U-43. Hij verandert koers maar wordt direct getroffen door een tweede torpedo in ruim 2. De eerste torpedo raakt een bunkertank. Het schip zinkt vrijwel direct. Negen opvarende komen direct om. De rest is verdeeld over de twee reddingsboten. De reddingsboten verliezen elkaar in de duisternis. Eén reddingsboot met 15 opvarende, waaronder oud inwoner Jan Smit (Rockanje) wordt vermist. De ander reddingsboot zet koers richting New Foundland en de overlevende worden na een storm op 15 juni opgepikt door een Fins vrachtschip. Slechts 10 opvarende, waaronder 1ste stuurman Abraham Boutkan (geboren Hellevoetsluis en drager Kruis van Verdienste) overleven de aanval.
Izaäk Breeman wordt genoemd in de erelijst van Gevallenen 1940-1945.
C
Sophia Cauvern-de BeerGeboren: 06 september 1917 Woonplaats: Hilversum Vermoord: 07 september 1942, Auschwitz.
Sophia Cauvern de Beer is de dochter van Levie de Beer, geboren te Sappemeer en Antje Levie, geboren te Heenvliet. De zus van Daniel (✝︎ 1919) en Nathan Pinas, geboren te Zuidland en tweelingzus van Ganna, geboren te Heenvliet.
D
Rosalina Dekker-van GelderGeboren: 13 oktober 1862 Woonplaats: Eisden Vermoord: 31 juli 1943, Auschwitz.
Rosalina van Gelder trouwt in Rotterdam op 24 februari 1892 met Salomon Dekker († 24 mei 1895). Ze verhuist niet alleen in Nederland een aantal keren, maar ook in België. Vlak voor de oorlog woont ze in Wemmel. Echter, op 9 mei staat ze geregistreerd in Eisden op de Prichterweg 5. Vandaaruit wordt ze op transport gezet naar kamp Westerbork. Hiervandaan wordt ze op 31 juli 1943 gedeporteerd naar Auschwitz waar ze vermoord wordt.
Andries Izaak van DijkGeboren: 12 april 1905 Woonplaats: Amsterdam Vermoord: 30 september 1942, Auschwitz.
E
Mozes van EmdenGeboren: 29 februari 1876 Woonplaats: Groningen Vermoord: 23 november 1942, Auschwitz.
F
Levie FrankGeboren: 23 april 1869 Woonplaats: Rotterdam Vermoord: 15 oktober 1942, Auschwitz.
G
Henriette Sophia Gobits-HartogsGeboren: 21 april 1874 Woonplaats: Den Haag Vermoord: 07 december 1942, Auschwitz.
G
Geboren: 31 mei 1890 Woonplaats: Soemberhadjo, Java Omgekomen: 11 juni 1945, Semarang.
Bron: 1,2) oorlogsgravenstichting / 3) universitaire bibliotheek leiden
Cornelis Gorzeman komt via Heenvliet, Wageningen en Ede op Java terecht. Daar trouwt hij op 28 maart 1918 met Huibertha Muysken. Ze krijgen een dochter (Dina Huibertha) en zoon (Max). Cornelis Gorzeman, opgeleid als chemicus, werkt als administrateur op de suikerfabriek van Wonoredjo en Soemberhadjo tot 1941. Hij wordt geinterneerd in kamp Bangkong, een voormalig klooster. Daar overlijd hij en is herbegraven op het Nederlandse ereveld Kalibanteng in Semarang.
H
Judik van der HoekGeboren: 01 juli 1865 Woonplaats: Rotterdam Vermoord: 01 november 1942, Westerbork.
Judik van der Hoek ligt begraven op de Joodse begraafplaats te Assen.
L
Geboren: 07 mei 1907 Woonplaats: Rotterdam Omgekomen: 19 februari 1945, Ratingen.
Jacob Leendert wordt tijdens een razia in november 1944 opgepakt en naar Duitsland gestuurd om daar te werk gesteld te worden. Na zijn overlijden wordt hij begraven op het Waldfriedhof. In 1958 wordt hij herbegraven op de erebegraafplaats te Loenen.
Ganna Levie-de BeerGeboren: 06 september 1917 Woonplaats: Rijswijk / Den Haag Vermoord: 09 juli 1943, Sobibor.
Bron: 1) arolsen archief
Ganna de Beer is getrouwd met Levy Levie. Ze wonen in de Juliana van Stolbergstraat 29 in Rijswijk. Van beroep was Ganna kantoorbediende en bedreven in Hollerith boekhouding en Burroughs en kan typen. In de oorlog werken zowel zij als haar man in de Haagse Jodenbuurt op de Paviljoengracht. Ze verhuizen naar Den Haag en wonen op het Hoflandplein 9. Op 22 april 1943 wordt ze naar Vught afgevoerd en 3 juli arriveert ze in kamp Westerbork waar ze vastgezet wordt in barak 65. Vandaar gaat ze op met het 17de transport naar Sobibor. Daar is ze één van de 2417 personen die direct na aankomst naar de gaskamer worden afgevoerd.
Ganna Levie de Beer is de zus van Daniel (✝︎ 1919) en Nathan Pinas, geboren te Zuidland en tweelingzus van Sophia, geboren te Heenvliet.
R
Geboren: 09 april 1870 Woonplaats: onbekend Omgekomen: 13 april 1945, Ambarawa kamp 8.
Bron: 1) oorlogsgravenstichting / 2) nationaal archief
Johannes Reedijk is vastgezet in Ambarawa kamp 8. Ambarawa ligt in Midden-Java, ten zuiden van Semarang. In dit kamp zitten zieken en ouden van dagen. Johannes Reedijk overlijd daar door een acute darmontsteking. Hij is herbegraven op het Nederlandse ereveld Kalibanteng in Semarang.
V
Cornelis VisserGeboren: 13 juli 1901 Woonplaats: Rotterdam Omgekomen: 21 maart 1944, Beira.
Cornelis Visser is stoker op het SS Edam. Een stoomvrachtschip varende voor de NASM (Holland Amerika lijn) welke gedurende de oorlog in vele gebieden wordt ingezet. In convooi wordt op 4 januari 1944 de reis aangevangen in Loch Ewe (Schotland). Via Gibraltar, Suez kanaal, Aden, Mombassa, Beira is men onderweg naar Durban en Kaapstad. Op 20 maart wordt Beira aangelopen en Cornelis Visser overlijd de dag daarna ten gevolge van een ongeval en is in Mozambique begraven.
Saartje Vos-HartogsGeboren: 08 februari 1877 Woonplaats: Assen Vermoord: 08 oktober 1942, Auschwitz.
Bron: 1) yad vashem
Keetje de Vries-van der HoekGeboren: 22 september 1868 Woonplaats: Rotterdam Vermoord: 11 december 1942, Auschwitz.
Keetje van der Hoek is getrouwd met Salomon de Vries uit Spijkenisse. Ze hebben twee kinderen; Cato Henriette Bertha, geboren te Spijkenisse en Abraham Samuel, geboren te Brielle.
Geboren: 13 juni 1888 Woonplaats: Palembang Omgekomen: 25 november 1944, Pakanbaroe.
Bron: 1) oorlogsgravenstichting / 2) nationaal archief
Cornelis Jakob Vrij wordt op 8 juni 1942 gevangen gezet in Javaans krijgevangenen kamp. Op 14 september 1944 wordt hij overgeplaatst naar een Maleisies kamp om te werken aan de aanleg van de Pakan Baroe-spoorweg. De spoorweg liep van Pakan Baroe naar Moearo op midden-Sumatra. Op 3 november wordt hij ziek en overlijd aan malaria dysentrie in het krijgevangenenkamp Pekanbaru in provincie Riau op Sumatra. Cornelis Jakob Vrij is herbegraven op het Nederlands Ereveld Menteng Pulo.
